đứa này đưa tay đưa tay chỉ, đến bàn tay nào từ ngoài lại chen vào chỉ … Có nhiều đứa đã thấy tên mình, mừng quá, la to : đậu rồi … rồi lại chen đám đông chui ra làm hàng lối càng thêm xáo trộn. Tiếng reo vui mừng làm những đứa khác chưa tìm thấy tên mình càng sốt ruột, và làm mấy đứa đứng vòng ngoài phấn khích hơn. Tốp này chưa kịp ra thì tốp khác lại chen vào. Khó mà xem cho rõ.

Thằng Tâm bị đập một cái vào vai :

_ Tao nè, thấy tên mày chưa, thấy tên tao chưa ?

Thằng Tâm len đám đông đi ra

_ Thấy gì được mà thấy, tao mới vô, đang coi mà hết đứa này chen vô tới đưa kia đưa tay chỉ, Tay thấy một nùi bàn tay tụi nó thì có. Ủa, thằng Tí đâu, mày nói rủ nó đi chung mà.

_ Nó theo ba má nó đi Nha Trang chưa về. Tên mày vần T, mày đứng đó làm chi, sao không coi mấy tờ phía phải bảng kìa.

_ Ừ, tụi mình vô coi chung đi

Hai đứa lại quay vô. Lúc này một số khá đông đã tìm thấy tên mình, chúng bước ra xa bảng thông báo, túm tụm từng nhóm gái trai chen lẫn nói cười râm ran vui vẻ. Nhóm khác cũng trai có gái có đang vây quanh một đứa con gái thút thít khóc, đứa vuốt tóc, đứa nắm tay, đứa nói vài câu an ủi. Chắc bạn đó không tìm thấy tên mình, bạn bị rớt rồi.

Thằng Tâm lui xuống phía phải bảng thông báo. Thằng Nhẫn dò tìm ở phía trên, những tờ có tên bắt đầu từ vần N. Hàng loạt những cái tên Na, Năm, Nấm, Thị Nga , Hồng Nga, Ngọc Nga …v.v, rồi nào Ngoan, Ngoãn, Ngoạn, lại đến Ngọc, Bích Ngọc, Hồng Ngọc, Kim Ngọc …v.v. Mắt căng nhìn rõ từng tên, tay thằng Nhẫn lần theo vần NG, NH …, khi nó thấy được chữ Nhân bỗng tim nó đập bình bịch bình bịch, một cảm giác là lạ lâng lâng nong nóng lan tỏa từ mặt xuống ngực. Nó nhìn kỹ và nhẩm đọc :

_ Nhân, Hiếu Nhân, Trọng Nhân, Nhẫn, Hoài Nhẫn, Trọng Nh … Tay nó di di trên dòng chữ đầy đủ họ tên : Trần Trọng Nhẫn, lớp …, trường …, địa chỉ …

_ Tao đậu rồi, đậu rồi. Thằng Nhẫn reo to lao tới phía thằng Tâm

Thằng Tâm cũng vừa kịp lúc thấy đầy đủ tên họ của mình.

_ Tao thấy tên tao rồi nè

Hai đứa chụm đầu đọc lại dòng tên thằng Tâm lần nữa rồi chạy qua hướng bên này đọc lại tên thằng Nhẫn lần nữa. Hai đứa vui mừng bá vai nhau nhảy tưng tưng. Chợt nhớ tới thằng Tí, hai đứa lại quay vô dò tìm. Tên khai sinh của thằng Tí là Sơn, hai đứa tìm mãi, quá trời dãy tên Sơn, nhưng riêng tên Nguyễn Bình Sơn tìm hoài không thấy. Sợ mình hoa mắt đọc sót, hai đứa dò đi dò lại hai ba lần. Đến khi biết chắc không có tên thằng Tí, hai đứa nhìn nhau như thầm buồn thay bạn. Cái buồn dùm người khác kiểu trẻ con chỉ thoáng một chút, hai đứa cặp kè sải bước về nhà, miệng huýt sáo vang vang.

_ Má ơi ! con đậu rồi. Thằng Nhẫn la vang từ ngoài cửa

Má nó chạy ra đón con, chỉ biết nở nụ cười và xoa đầu thằng nhỏ : Ừ, đậu rồi, con giỏi.

Còn hai tuần nữa là khai trường.

Trưa, thằng Nhẫn đi bán về thấy trên dây sào ngoài sân có hai khúc vải một xanh một trắng đang phơi. Nó reo lên mừng rỡ :

_ Má mua cho con phải hôn má ?

_ Ừ, má mới mua sáng nay nhưng … má nó chần chừ … má chỉ đủ tiền mua cho con một bộ, mai mốt má dành dụm mua thêm một bộ sau nghen.

Hình như thằng Nhẫn chẳng quan tâm tới việc một bộ hay hai bộ có ý nghĩa gì. Nó đang cảm thấy rất sung sướng với bộ đồ đồng phục mà giờ đây đang còn là khúc vải vắt trên sào phơi, nó bỏ thùng kem xuống khỏi vai, tay mân mê hai khúc vải :

_ Chừng nào may má, may chừng nào có vậy má ?

Má nó như quên ngay cái phút ngập ngừng khi nãy của mình khi nhìn thấy bộ dạng thằng Nhẫn, bà cười khì :

_ Mai má cắt may liền, mốt con có để mặc thử

_ Sướng quá, sướng quá, đồ mới, đồ mới, đồ đi học, sướng quá, sướng quá - Thằng Nhẫn vỗ tay bôm bốp rồi một tay nắm dây thùng kem nhấc lên đem vô nhà.

Sở dĩ thằng Nhẫn thấy sung sướng như vậy là vì rất lâu rồi nó chưa có được bộ quần áo mới nào đúng nghĩa. Số quần áo của anh em nhà thằng Nhẫn, mấy cái mặc trong nhà cái nào cái nấy rất sạch sẽ nhưng hầu như cái nào cũng có vết khâu vá, vá đắp, vá mạng đủ kiểu, còn những cái mặc ra đường, mỗi đứa có được đâu chừng hai hay ba cái gọi là mơi mới, tinh tươm. Trong gia đình nó, cái câu Cũ người mới ta được má nó áp dụng thiệt là triệt để, cứ đứa lớn mặc chật thì thảy xuống cho đứa nhỏ, chẳng kể trai hay gái. May là phía trên thằng Ẩn không cha thì chú nên thằng Nhẫn hưởng cái phần mới ta ấy cũng là quần áo con trai, chứ đám em gái nó mặc mót đồ của nó toàn quần áo con trai không hà. Thằng Nhẫn có được hai cái quần kaki và ba cái áo sơ mi để đi ra đường thuộc dạng kể trên, quần một cái may năm trước nữa, một cái may năm vừa rồi, áo – một cái tay dài, hai cái tay ngắn, cái tay dài do vải rút ba nó mặc chật cho lại nó, một cái tay ngắn má nó mua rẻ ở chợ, một cái sửa lại từ áo của chú nó.

Những dịp may đồ mới là mỗi năm vào ngày giáp Tết, hợp tác xã bán theo sổ, mỗi hộ gia đình được mua vài thước vải. Có năm bán vải ka tê trắng hoặc xanh thì má nó ưu tiên may áo cho ba nó mặc đi làm. Năm khác bán vải ú đen thì dành may quần cho má, cho mấy em gái, vải ka ki cứng kèo kèo thì dành may quần tây, quần tà lỏn cho nó với ba nó. Năm trước bán áo thun, khăn lông. Năm vừa rồi, mỗi hộ được phân phối năm thước vải phin màu xanh hoặc màu tím, loại vải này vừa mỏng, vừa rút, nhúng nước phơi lên thì năm thước còn lại hơn bốn thước rưỡi. Má nó đã khéo sắp xếp may cho con Nhường, con Nhân – mỗi đứa một bộ vì hai đứa sinh năm một, chúng lớn xấp xỉ nhau như sinh đôi và đang đi học lớp ba. Rồi bà lấy áo nămtrước của con Nhường sửa lại thành cái áo đầm (hoặc dài dài tương tự như áo đầm) cho bé Như, bé Nhã nhỏ chưa biết gì nên má lấy vải vụn ráp lại thành hai ba cái quần ngắn nho nhỏ cho nó mặc trong nhà. Số vải còn lại ít ỏi cũng đủ may cho bé Như thêm một cái áo mới nữa. Cứ vậy, mỗi năm cả nhà thay nhau được may quần áo mới khi thì người này khi thì đứa kia theo sự sắp xếp của má. Và điều đó là chân lý, chẳng nghe ba nó có ý kiến gì hay đứa nào mè nheo bao giờ.

Ngày khai trường, thằng Nhẫn được diện bộ đồ đồng phục mới tinh do chính tay má nó may. Áo sơ mi trắng cổ đăng tông, tay ngắn, có cái túi nhỏ phía bên ngực trái, quần dài tới mắc cá chân, hai cái túi xéo bên hông, thọt thẳng hai bàn tay vào hai bên vẫn chưa đụng được đáy túi. Nó không quan tâm tới điều đó, nó chỉ thấy bộ quần áo của nó rất đẹp, rất sáng và nổi bật giữa đám học sinh cùng vào dự lễ khai trường ngày hôm nay.

Sách vở, bút, thước, viết, compa … và nhiều thứ nữa, cái nào cũng mới tinh đang nằm trong cặp của nó. Mấy năm trước nó cứ phải xài đi xài lại đồ dùng của năm cũ. Hôm chở nó đi mua tập vở, ba nó bảo :

_ Đây là phần thưởng cho con vì thành tích thi đậu vào lớp sáu. Con nhớ giữ gìn cẩn thận và nhớ cố gắng học cho giỏi nghen.

_ Dạ. Nó phấn khích dạ một tiếng thật to làm cô bán hàng trong hiệu sách phải phì cười.

Vậy đó là thằng Nhẫn đi học, năm nay nó học buổi sáng.

Mỗi ngày, sau giờ đi học về, Nhẫn ăn cơm trưa, được nghỉ một tiếng đồng hồ rồi sau đó nó lại quảy cái thùng cà rem lên vai. Lịch đi bán của nó thay đổi và nó cực nhọc nhiều hơn vì trời trưa thường rất nắng hoặc rất hay mưa. Thầy cô ngạc nhiên vì có lần họ nhận ra thằng bé đi bán cà rem ngang qua nhà mình là học trò của mình, cũng từ đó các thầy cô cũng thương nó nhiều hơn vì trong lớp dù nó không là học sinh xuất sắc nhưng rất mực chăm chỉ và ngoan ngoãn.

Còn quần áo đồng phục mẹ may độc một bộ, sáng đi học thì giữ gìn thật kỹ. Giờ ra chơi, nó không lê lết làm vấy bẩn, nó chỉ chọn chơi những trò gì mà đỡ làm dơ quần áo nhất, hầu hết nó chỉ nhìn các bạn chơi là chính, nhất là thèm thuồng nhìn đám con trai rượt đuổi vật nhau vui vẻ. Trưa về đến nhà nó vội thay ra, giặt ngay và treo phơi ngay trước khi rời nhà đi bán, mà giặt nước không nhé, không có tí xà bông nào, cuối tuần nó sẽ để má nó hoặc em nó vò quần áo nó bằng xà bông một lần thôi. Nó giữ kỹ lưỡng mặc cho những năm học sau và giữ kỹ đến nỗi khi nó vào lớp tám, nó vụt cao lên, bộ quần áo trở nên bé nhỏ chật chội, nhưng vẫn mới tinh đối với em gái nó khi bé Nhân bước chân vào lớp sáu. Năm học đó, phải lần hồi đến gần hết học kỳ I má nó mới may thêm cho nó được một bộ nữa để thay đổi.

Thằng Nhẫn lên lớp bảy thì lại học buổi chiều. Buổi học bắt đầu từ hai giờ đến năm giờ rưỡi.

Năm nay thằng Nhẫn làm lớp trưởng.

Thằng Nhẫn đi bán kem vào mùa hè, còn mùa học sinh đi học nó chuyển sang nghề khác.

Sáng anh em nó thức dậy lúc sáu giờ, còn mắt nhắm mắt mở thì dưới bếp hai nồi khoai to được má nó gạn nước vừa xong, hong trên bếp cho ráo đều, khói bay nghi ngút, mùi thơm lan tỏa. Sau khi vệ sinh cá nhân sạch sẽ, ba anh em dọn hàng đi bán ở góc phố cách nhà chừng vài trăm mét. Công cụ hỗ trợ bán hàng gồm một cái bàn thấp, một cái ghế xổm do ba nó tự đóng bằng những thanh gỗ vụn xin lần hồi ở trại cưa ngoài ngã ba Tân Qui. Thằng Nhẫn bê hai món này đem ra góc phố đặt xuống trước rồi chạy u về nhà. Sau đó nó đứng giữa, hai tay nắm hai quay hai nồi, em nó - đứa bên trái, đứa bên phải, mỗi đứa một tay nắm quay nồi, tay kia mỗi đứa cầm theo một cái mâm